چرا مسلمانان در مراسم های مذهبی گوسفند یا حیوان دیگری ذبح می‌کنند؟

چرا در اسلام تمام جشن‌های ما نظیر حج و ... با ذبح یک حیوان همراه است! نمی‌شود با آزادی یک حیوان این مراسم مذهبی را جشن گرفت؟

انسان اشرف مخلوقات است و خداوند همه‌ی موجودات دیگر از جمله، حیوانات و چهارپایان را برای و او خلق کرده، تا از منافع آنها (گوشت، سواری، حمل بارهای سنگین و ... ) بهره‌مند شود. ذبح حیوانات در اعیاد و جشن‌های دینی از دستور الاهی سرچشمه گرفته، و با توجه به ارزشی که حیوانات قابل ذبح(گاو، گوسفند، شتر و ...) در همه‌ی زمان‌ها داشته‌اند ذبح و قربانی نوعی ایثار و گذشت از مال مورد علاقه است. از طرف دیگر، عده‌ای از بندگان نیازمند از خوردن گوشت آنها سیر می‌شوند و کمک شایانی به اقتصاد جامعه، به خصوص طبقۀ ضعیف است.

گذشته از اینها، جشن‌ها و اعیاد مذهبی زمان‌های با ارزشی هستند که در چنین زمان‌هایی انسان باید بیشتر به یاد نعمت‌های پروردگار متعال بوده و از او تشکر کرده، سعی کند خود را به او نزدیک سازد. فلسفۀ ذبح حیوان در جشن‌ها و مراسم مذهبی قربانی کردن و انفاق گوشت آن (در راه خدا) در بین بندگان خدا به ویژه افراد نیازمند، به منظور شکرگزاری از خداوند و قرب به او است. البته اسلام دستور کلی و عمومی ذبح حیوان برای همۀ جشن‌ها و مراسم نداده است.

 

از نظر اسلام انسان اشرف مخلوقات و همه چیز برای تعالی و تکامل او خلق شده است. قرآن مجید در این باره می‌فرماید: "او خدایى است که همه آنچه را (از نعمت‌ها) در زمین وجود دارد، براى شما آفرید...".[1] به عبارت دیگر، خداوند همۀ امکانات جهان را برای رفع نیاز و ترقی در اختیار انسان قرار داده است. از جملۀ این موجودات حیوانات هستند که قرآن می‌فرماید: "اى کسانى که ایمان آورده‌‏اید! به پیمان‌ها (و قراردادها) وفا کنید! چهارپایان (و جنین آنها) براى شما حلال شده است، مگر آنچه بر شما خوانده می‌‏شود (و استثنا خواهد شد)...".[2]

ذبح و قربانی کردن حیوانات در اعیاد و جشن‌ها و سایر مراسم دینی از دستور الاهی سرچشمه گرفته و ریشه در فرهنگی عمیق و عالی دارد. وقتی به امر خداوند حضرت ابراهیم(ع) مأمور شد که حضرت اسماعیل(ع) را ذبح کند و حضرت ابراهیم(ع) بدون این‌که تردیدی به خود راه دهد، آماده ذبح تنها فرزند دلبند خود شد، نشان داد که آماده است برای رضای حق از تمام تعلقات خود دست بردارد، و از امتحان بزرگ فدا کردن عزیزترین سرمایه‌ی زندگی خود، یعنی تنها فرزندش سر بلند بیرون آمد. خداوند متعال به پاس این موفقیت بزرگ حضرت ابراهیم(ع) و قدر دانی از او مانع ذبح حضرت اسماعیل(ع) شد و قوچی را از بهشت فرستاد تا حضرت ابراهیم(ع) آن‌را ذبح نماید. ما نیز وقتی حیوانی را به طرف قبله کرده و با نام خداوند ذبح و در راه او قربانی می‌کنیم، در واقع مانند حضرت ابراهیم منیت خود را در مقابل خداوند ذبح کرده‌ایم. علاوه بر این‌که ذبح و قربانی در راه او، در پاره‌ای از مراسم و مناسبت‌ها یک واجب شرعی و دستور خداوند است برای اهداف و مقاصد و مصالحی که در آن نهفته است.

قرآن مجید در ضمن آیات بیان وجوب حج و تشریح اعمال آن می‌فرماید: "بانگ بر آور در میان مردم (مردم را دعوت کن) به حج تا شاهد منافع گوناگون خویش (در این برنامه حیات‌بخش) باشند و در ایام معینى نام خدا را، بر چهارپایانى که به آنان داده است، (به هنگام قربانى کردن) ببرند، پس از گوشت آنها بخورید و بینواى فقیر را نیز اطعام نمایید"![3]

در آیۀ بعد می‌فرماید: "و شترهاى چاق و فربه را (در مراسم حج) براى شما از شعائر الاهى قرار دادیم در آنها براى شما خیر و برکت است، نام خدا را (هنگام قربانى کردن) در حالی‌که به صف ایستاده‌‏اند بر آنها ببرید و هنگامى که پهلوهایشان آرام گرفت (جان دادند)، از گوشت آنها بخورید، و مستمندان قانع و فقیران را نیز از آن اطعام کنید! این‌گونه ما آنها را مسخّرتان ساختیم، تا شکر خدا را بجا آورید".[4]

در این دو آیه به دو حکمت از حکمت‌های قربانی در حج اشاره شده است:

  1. شکرگزاری از پروردگار برای نعمت‌های بی‌شمارش،
  2. اطعام بینوایان و فقرا،

در آیۀ دیگر می‌فرماید: "نه گوشت‌ها و نه خون‌هاى آنها، هرگز به خدا نمی‌‏رسد. آنچه به او می‌‏رسد، تقوا و پرهیزگارى شما است. این‌گونه خداوند آنها را مسخّر شما ساخته، تا او را به دلیل آن‌که شما را هدایت کرده است بزرگ بشمرید و بشارت ده نیکوکاران را".[5]

در این آیه به نکات بسیار دقیقی اشاره شده است که گوشت‌ها و خون‌هاى حیواناتی که در راه خدا قربانی می‌کنید، هرگز به خدا نمی‌رسد. آنچه به او می‌رسد، تقوا و پرهیزگارى شما است؛ یعنی این‌که برای خدا از مال خود می‌گذرید و افراد بی‌بضاعت را اطعام کرده و به آنها احسان می‌کنید کار با ارزشی است که نشانه‌ی تقوای انسان است.

گفتنی است که ذبح و قربانی کردن حیوان از نظر اسلام دارای شرایطی است، از جمله:

  1. حیوان حلال گوشت باشد، تا گوشت آن به مصرف خوراکی انسان برسد.
  2. رو به قبله و با بردن نام خداوند ذبح شود.
  3. به دستور خاصی که اسلام فرموده چهار مجرای (رگ) اصلی بریده شود.
  4. با وسیله برنده آهنی بریده شود، تا حیوان اذیت نشود و شرط‌ها و آداب دیگری[6] که نشان دهنده این است که مراد از قربانی در اسلام دارای فلسفه و اهداف ارزش‌مندی است و صرف کشتن و از بین بردن حیوانات نیست تا گفته شود، آیا بهتر نیست با آزادی و رها کردن یک حیوان مراسم و مناسبت‌های مذهبی را برگزار کنیم.

از طرف دیگر، روزانه در سراسر جهان میلیون‌ها رأس حیوان ذبح می‌شود که البته لازم و ضروری است، و اگر روزی این کار تعطیل شود زندگی انسان‌ها با بحران جدی مواجه می‌شود، اما این کار صرفا به هدف مصرف نمودن انسان‌ها است و هیچ اهداف معنوی الاهی در آنها دیده نمی‌شود، ولی اسلام آمده بخشی از این کار را هدف‌مند نموده تا هم نیازهای مادی بشر رفع شود و هم از آن بهره‌های معنوی ببرد.

بنابراین، ذبح حیوانات در مراسم دینی دارای جنبه‌های اخلاقی اقتصادی و اجتماعی و یادآور ریشۀ عمیق اعتقاد انسان‌ها به انبیا و مکتب آنها است. اما رها نمودن حیوانات به ویژه در شرایط کنونی که منابع طبیعی رو به نقصان است چه بسا موجب نابودی حیوانات گردد که دارای هیچ ثمره مادی و معنوی نیست.[7]

منبع : اسلام کوئیست

ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی

مطالب مشابه

پیام های ناخودآگاه(مخفی)